Σας μιλάω σοβαρά: σήμερα δεν είχα καμία όρεξη να γράψω. Καμία. Μηδέν. Ήθελα να κάτσω ήσυχα, να πιω έναν καφέ σαν άνθρωπος και να αφήσω την πόλη να κάνει τα δικά της. Αλλά, βλέπετε, είναι αυτό που λένε: θες να αγιάσεις και δεν μπορείς.
Γιατί περνάς κάθε βράδυ από το κέντρο και λες «δεν μπορεί, κάποιος κάνει πλάκα». Η εικόνα; Χειρότερη κι από το τελευταίο χωριό που έχει να δει στολισμό από τότε που ο Καραμανλής ήταν ακόμη μαθητής. Μόνο το έρμο το δέντρο στέκει εκεί, στολισμένο, σαν τον τελευταίο επιζώντα σε ταινία καταστροφής. Το κοιτάς και λες: «Κουράγιο, φίλε, κι εμείς μαζί σου είμαστε». Κατά τα άλλα, σκοτάδι. Μια θλίψη. Μια μιζέρια που ούτε ο πιο απαισιόδοξος ποιητής δεν θα τολμούσε να περιγράψει. Αν δεν ήξερες ότι είναι Δεκέμβρης, θα νόμιζες ότι μπήκες σε δοκιμαστικό γύρισμα για ντοκιμαντέρ του BBC με τίτλο “Η Πόλη που Ξέχασε τα Χριστούγεννα”. Και ευτυχώς – ναι, ευτυχώς – που ήρθαν κι αυτά τα μηχανήματα τα έρμα, να κάνουν λίγο θόρυβο. Γιατί αλλιώς, Χριστούγεννα δεν θα καταλάβαινε κανένας. Τουλάχιστον τώρα, με τον ήχο από τα σφυριά, λες «κάτι γίνεται». Μπορεί να μην είναι καμπάνες, αλλά κάπως πρέπει να μπει το πνεύμα των γιορτών. Και κάπως έτσι, αγαπητοί μου, γράφτηκε και η σημερινή στήλη. Με το ζόρι, με νεύρα, αλλά και με την ελπίδα ότι κάποτε θα στολίσουμε κι εμείς σαν πόλη που σέβεται τον εαυτό της. Μέχρι τότε, κουράγιο. Και στο δέντρο. Και σε μας.
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΘΑ ΞΑΝΑΔΟΥΜΕ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
Και για να μην πολυλογούμε, γιατί κουραστήκαμε κι από τα αυτονόητα: από την τωρινή διοίκηση, παγοδρόμιο, τρενάκι του Αη Βασίλη και οτιδήποτε θυμίζει Χριστούγεννα… μάλλον στις επόμενες εκλογές. Όχι στις γιορτές. Στις κάλπες. Εκεί θα τα δούμε όλα: στολισμούς, φωτάκια, ίσως και κανένα ξωτικό να μοιράζει φυλλάδια. Γιατί φέτος; Φέτος ούτε χιόνι δεν τόλμησε να πέσει. Ντράπηκε. Είδε το κέντρο και είπε «άστο, δεν έχει νόημα». Το μόνο που λειτουργεί είναι το δέντρο – και αυτό από καθαρή αξιοπρέπεια, όχι επειδή το βοήθησε κανείς. Οπότε, ναι. Αν θέλουμε παγοδρόμιο, θα περιμένουμε. Αν θέλουμε τρενάκι, θα περιμένουμε. Αν θέλουμε Χριστούγεννα… καλύτερα να τα οργανώσουμε μόνοι μας. Γιατί με αυτούς, το μόνο που στολίζεται εγκαίρως είναι οι δικαιολογίες. Μέχρι τότε, καλές γιορτές. Όπως μπορούμε.
ΑΝ ΛΕΓΑΤΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΜΕΙΣ ΘΑ ΣΑΣ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΑΜΕ
Και για να πούμε και τη μαύρη αλήθεια — γιατί εδώ που φτάσαμε, μόνο η αλήθεια μάς σώζει — αν το καλοσκεφτείς, θα μπορούσαν απλά να βγάλουν μια ανακοίνωση. Μια τίμια, καθαρή, αντρίκια ανακοίνωση, όχι αυτά τα μισόλογα. Κάτι σαν: «Αγαπητοί δημότες, επειδή το χρέος στη ΔΕΗ έφτασε το 1,5 εκατομμύριο, φέτος δεν θα ανάψουμε δέντρο. Κάνουμε οικονομία. Μειώνουμε τα έξοδα. Σας ευχαριστούμε για την κατανόηση». Και ξέρεις τι; Όλοι μαζί σας θα ήμασταν. Στο πλευρό σας. Θα λέγαμε «μπράβο, ρε παιδιά, επιτέλους μια διοίκηση που λέει τα πράγματα όπως είναι». Θα πηγαίναμε και το δικό μας πολύμπριζο, να βοηθήσουμε. Θα ανάβαμε και κανένα κεράκι για το χρέος, έτσι συμβολικά. Αλλά όχι. Εδώ προτιμούν το άλλο: Σκοτάδι. Απόλυτο. Μια πόλη που θυμίζει περισσότερο διακοπή ρεύματος παρά γιορτές. Και το δέντρο να στέκει μόνο του, σαν να το ξέχασαν ανοιχτό από πέρσι. Οπότε ναι, αν έλεγαν την αλήθεια, θα τους στηρίζαμε. Τώρα απλώς στηρίζουμε το δέντρο. Και την υπομονή μας.
ΜΕΤΑ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΤΑ ΩΡΑΙΑ
Και φυσικά, επειδή ο Αντιδήμαρχος είναι πάντα μπροστά από τα γεγονότα — τόσο μπροστά που πολλές φορές δεν τα προλαβαίνει ούτε ο ίδιος — έχω μια περιέργεια να δω τι θα γίνει μετά τα Χριστούγεννα. Εκεί αρχίζει το πραγματικό πανηγύρι. Γιατί τότε θα ξεκινήσει πάλι το ετήσιο έπος: Το δέντρο. Το δέντρο που φυτεύεται, ξεριζώνεται, ξαναφυτεύεται, ξαναξεριζώνεται… σαν να παίζουν «μουσικές καρέκλες» αλλά με ρίζες. Ένα δέντρο που έχει αλλάξει περισσότερες θέσεις από δημοτικό σύμβουλο σε προεκλογική περίοδο. Και κάθε χρόνο η ίδια ιστορία: Το φυτεύουν με χαρά, το φωτογραφίζουν, το ποστάρουν, το καμαρώνουν. Και μετά από λίγο… ξεραΐλα. Σαν να του είπαν τα οικονομικά της πόλης και να λύγισε από το σοκ. Τόσα χρόνια, ρε παιδιά, ένας γεωπόνος. Ένας. Δεν βρέθηκε; Δεν πέρασε κανένας από εκεί; Δεν έτυχε να ρωτήσουν; Αλλά ξέχασα. Αυτοί τα ξέρουν όλα. Σιγά μην ρωτήσουν κάποιον που ξέρει τη δουλειά του. Θα χαλάσει η μαγιά. Θα χαλάσει η αυτοπεποίθηση. Θα χαλάσει το αφήγημα ότι «εμείς είμαστε ειδικοί σε όλα». Οπότε ναι, μετά τα Χριστούγεννα θα δούμε πάλι το ίδιο έργο: Το δέντρο να παλεύει για τη ζωή του και τη διοίκηση να παλεύει να μας πείσει ότι «όλα πάνε καλά». Κουράγιο στο δέντρο. Και σε μας.
Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΟΥ ΜΥΡΙΣΕ... ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ
Και κάτι τελευταίο, έτσι για να μην τρελαθούμε τελείως. Γιατί μπορεί εσείς εκεί πάνω να νομίζετε ότι είστε πονηροί, αλλά πρέπει να ξέρετε ότι εμείς οι υπόλοιποι δεν είμαστε χαζοί. Έχουμε αυτιά, μάτια και – κυρίως – μνήμη. Λοιπόν, για ποιο λόγο βγάλατε ξεχωριστή ανακοίνωση για την Αστερούπολη; Για να δείξετε ότι «ο Δήμος κάνει εκδηλώσεις εκεί»; Για να μπει κι ένα λογότυπο παραπάνω; Για να πείτε «να, κοιτάξτε, συμμετέχουμε κι εμείς»; Γιατί, δυστυχώς για σας, όλοι ξέρουμε την αλήθεια: Ό,τι γίνεται στην Αστερούπολη το έστησαν τα παιδιά. Μόνοι τους. Με μεράκι, με τρέξιμο, με ιδέες, με δουλειά. Ούτε δικό σας είναι, ούτε το οργανώσατε, ούτε το στηρίξατε όπως θα έπρεπε. Αλλά έτσι μάθατε εσείς. Να τρέχουν οι άλλοι, να ιδρώνουν οι άλλοι, να παλεύουν οι άλλοι… Και μετά να εμφανίζεστε εσείς από την καρέκλα, με το παλτό ριγμένο στον ώμο, να λέτε το κλασικό: «Είδατε τι κάναμε και φέτος;» Ναι, το είδαμε. Είδαμε ποιοι δούλεψαν και ποιοι φωτογραφήθηκαν. Είδαμε ποιοι έτρεξαν και ποιοι έστειλαν ανακοίνωση. Και κυρίως, είδαμε ποιοι νομίζουν ότι μπορούν να μας κοροϊδέψουν. Άσχετα που δεν μπορούν.
ΟΤΑΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΡΧΙΖΕΙ ΚΑΙ ΜΙΛΑΕΙ ΚΑΤΙ ΠΑΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ
Και νομίζω ότι το καταλάβατε πλέον πολύ καλά: δεν μπορείτε να κοροϊδέψετε κανέναν. Τέλος. Game over. Γιατί ο κόσμος άρχισε να μιλάει, και όταν ο κόσμος μιλάει, δεν σώζεται κανείς — ούτε με ανακοινώσεις, ούτε με φωτογραφίες, ούτε με «συμμετοχές» της τελευταίας στιγμής. Κάποιοι πονηροί, λοιπόν, που πήγαν να περάσουν ότι χάρη σε αυτούς η Αστερούπολη πήρε σάρκα και οστά… ε, ας το πούμε κομψά: τους πήρε η μπάλα. Και μάλιστα γρήγορα. Γιατί όταν η αλήθεια βγαίνει προς τα έξω, δεν υπάρχει καρέκλα αρκετά μεγάλη για να κρυφτείς από πίσω της. Ο κόσμος ξέρει ποιοι δούλεψαν. Ξέρει ποιοι έτρεξαν. Ξέρει ποιοι έβαλαν ψυχή. Και ξέρει επίσης ποιοι εμφανίστηκαν μόνο για τη φωτογραφία, με το γνωστό ύφος «είδατε τι κάναμε και φέτος;».
ΦΕΤΟΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΔΕΝ ΤΣΙΜΠΗΣΕ ΚΑΝΕΝΑΣ
Και όσοι προσπάθησαν να καρπωθούν τη δουλειά των άλλων, τώρα κάνουν αυτό που κάνουν πάντα οι «πονηροί» όταν τους παίρνει χαμπάρι ο κόσμος: Χαμηλώνουν κεφάλι, μαζεύουν ουρά και φεύγουν σιωπηλά, μπας και ξεχαστεί το θέμα. Αλλά δεν ξεχνιέται. Γιατί όταν μια ολόκληρη πόλη βλέπει ποιος πραγματικά δουλεύει και ποιος απλώς ποζάρει, τότε η αλήθεια μένει. Και η αλήθεια, φέτος, γράφτηκε στην Αστερούπολη — από τα παιδιά. Όχι από τις ανακοινώσεις. Η προειδοποιητική βολή (για όσους κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν) Και δεν γίνεται, βέβαια, να μην ρίξω και την προειδοποιητική βολή. Γιατί πλέον κάνει μπαμ από μακριά — όχι απλώς φαίνεται, ακούγεται κιόλας — ότι εκεί μέσα ο καθένας άρχισε να λειτουργεί αυτόνομα. Ο καθένας για την πάρτη του. Ο καθένας κοιτάει την επόμενη μέρα, όχι τη σημερινή. Σου λέει: «Εδώ το έργο τελείωσε. Ας πούμε πως χάρη σε εμάς γίνονται πράγματα, μπας και μείνουμε στο προσκήνιο και την επόμενη μέρα». Κλασική συνταγή. Παλιά, δοκιμασμένη, και πάντα… διασκεδαστική για όσους παρακολουθούν απ’ έξω. Και εδώ κολλάει και το άλλο το ωραίο: Οι μισοί — για να μην πω παραπάνω — έχουν ήδη μιλήσει με αυτούς που ακούγονται για την επόμενη εκλογική μάχη. Ξέρεις τώρα… «να έχουμε μια πόρτα ανοιχτή», «να μην χαθούμε», «να δούμε πού πάει το πράγμα». Κλασικά πράγματα πολιτικής επιβίωσης. Βγάζω φυσικά έξω τους κολλητούς. Αυτοί είναι σταθεροί. Πιστοί. Ακλόνητοι. Γιατί, όπως και να το κάνουμε, ποτέ δεν δαγκώνεις το χέρι που σε ταΐζει. Το χαϊδεύεις, το γλείφεις, το φυλάς σαν κόρη οφθαλμού. Μην τυχόν και αλλάξει χέρι το πιάτο. Και κάπως έτσι, αγαπητοί μου, η πόλη έχει γίνει reality. Εμείς βλέπουμε. Αυτοί παίζουν. Και το δέντρο… απλώς περιμένει την επόμενη μετακόμιση.
Η ΤΕΧΝΗ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΜΟΥΤΡΩΜΕΝΟΣ
Κι ένα ακόμη που μου ήρθε στο μυαλό — γιατί όσο τα σκέφτομαι, τόσο ανεβαίνει η πίεση. Αυτό με τις εκδηλώσεις. Γιατί, ρε παιδιά, δεν γίνεται να πηγαίνεις σε εκδήλωση και να είσαι με τα μούτρα μέχρι το πάτωμα. Δεν μιλάω για αξιώματα, θεσμικούς ρόλους και τέτοια. Άστο αυτά. Πες ότι πάω εγώ, ένας απλός άνθρωπος, σε μια εκδήλωση. Ανακοινώνει ο παρουσιαστής από το μικρόφωνο: «Καλωσορίζουμε τον Αντιδήμαρχο!» Και ξαφνικά γυρνάει ένα ολόκληρο μαγαζί και σε κοιτάει. Και τι βλέπει; Έναν άνθρωπο που μοιάζει σαν να τον πήραν από μνημόσυνο και τον έφεραν σηκωτό. Γίνεται αυτό; Να είσαι σε πένθος; Να είσαι μουτρωμένος; Να έχεις ύφος «μη με μιλάτε, δεν είμαι καλά»; Αν δεν μπορείς, αν δεν έχεις όρεξη, αν είσαι κουρασμένος, κάτσε σπίτι σου. Δεν είναι κακό. Ανθρώπινο είναι. Αλλά μην έρχεσαι να μας χαλάς και τη δική μας διάθεση. Γιατί εμείς πάμε να περάσουμε καλά, όχι να βλέπουμε τη μούρη σου και να αναρωτιόμαστε αν πρέπει να σου ανάψουμε κερί. Εκδήλωση σημαίνει χαμόγελο, παρουσία, ενέργεια. Όχι «έλα μωρέ, να εμφανιστώ για να πω ότι ήρθα». Αν είναι έτσι, καλύτερα να μην έρθεις καθόλου. Και θα είμαστε όλοι πιο χαρούμενοι — κι εσύ, κι εμείς, κι ο παρουσιαστής που δεν θα χρειάζεται να απολογείται για το ύφος σου.
ΟΤΑΝ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣ ΤΕΤΟΙΟ ΔΡΟΜΟ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΠΟΛΛΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ
Και αφού το ένα φέρνει το άλλο — γιατί έτσι πάει πάντα, σαν ντόμινο — είναι επόμενο ότι όσο εσείς κρατάτε μούτρα, κάποιοι άλλοι ετοιμάζονται… πυρετωδώς. Και το κακό; Ότι πλέον δεν κρύβεται κανένας. Τελείως όμως. Ούτε προσχήματα, ούτε «όχι, εγώ δεν ξέρω τίποτα», ούτε «μακριά από μένα αυτά». Τώρα όλα στο φως. Σαν να άναψε κάποιος προβολέα πάνω από το Δημαρχείο και φάνηκαν όλα τα τρεξίματα. Γιατί όταν βλέπεις τέτοια κινητικότητα, τέτοια νευρικότητα, τέτοια «να είμαστε έτοιμοι για παν ενδεχόμενο», καταλαβαίνεις ότι η επόμενη μέρα έχει ήδη ξεκινήσει. Και δεν μιλάμε για προγραμματισμό. Μιλάμε για… μεταγραφές. Για διερευνητικές επαφές. Για «να τα πούμε από κοντά». Για «να δούμε πού πάει το πράγμα». Κι αν άρχισαν να ανοίγουν στόματα από τώρα, φαντάσου τι έχει να γίνει όταν έρθει η ώρα. Θα πέσει τέτοια αποκάλυψη, τέτοια «μα καλά, αυτός με εκείνον;», που θα χρειαστούμε popcorn και καρέκλα αναδιπλούμενη. Γιατί, όταν μια διοίκηση αρχίζει να μουτρώνει, τότε οι γύρω της αρχίζουν να… χαμογελάνε. Και όταν οι γύρω της χαμογελάνε, τότε ξέρεις ότι το έργο αλλάζει πράξη. Και ο Αντιδήμαρχος; Εδώ. Με το σημειωματάριο στο χέρι. Και βλέπει.
ΟΛΑ ΕΧΟΥΝ ΡΗΜΑΞΕΙ ΚΙ ΑΥΤΟ ΘΑ ΦΕΡΕΙ ΑΛΛΑΓΗ
Τα είπαμε κι άλλη φορά, αλλά ας τα ξαναπούμε γιατί βλέπω ότι κάποιοι εκεί μέσα έχουν μνήμη χρυσόψαρου. Για να βγεις σε εκλογές, ποιους πρέπει να έχεις μαζί σου; Πρώτον: τους πολιτιστικούς συλλόγους. Εδώ γελάμε. Όχι απλώς γελάμε — δακρύζουμε. Γιατί αν νομίζετε ότι με δυο φωτογραφίες και μια κορδέλα «τους έχετε», μάλλον δεν έχετε καταλάβει ότι οι άνθρωποι αυτοί βλέπουν, ακούν και θυμούνται. Δεύτερον: τους αθλητικούς συλλόγους. Οι στέγες ανοιχτές, τα νερά τρέχουν μέσα σαν να κάνουμε προπόνηση στο υγρό στοιχείο. Αν συνεχίσει έτσι, θα βγάλουμε και ομάδα κωπηλασίας. Τρίτον: οι πρόεδροι των χωριών. Ουδέν σχόλιο. Φαίνεται από το πόσοι πηγαίνουν στα δημοτικά συμβούλια. Και δεν μιλάω καν για τα χωριά που είναι παρατημένα λες και τα ξέχασε ο χάρτης. Εδώ βέβαια να πω ότι και αυτοί που θέλουν να έρθουν στα πράγματα, θα πρέπει με τους προέδρους να το κοιτάξουν το θέμα. Αν τους θέλουν μαζί τους. Με απεσταλμένους και λογια του τύπου, ''αυτόν τον θέλω'' δεν γινεται δουλειά. Οι σταράτες κουβέντες φέρνουν τα σωστά αποτελέσματα. Το βλέπουμε εξάλλου μπροστά μας.Τέταρτον: οι παπάδες. Αυτοί έχουν γραμμή από πριν. Ανάλογα τι λέει το συμφέρον τους — και το συμφέρον, ως γνωστόν, έχει καλύτερη πυξίδα κι από GPS. Πάντως, ένας απινιδωτής στα 15 χρόνια… δεν σε φέρνει κοντά με τίποτα. Ούτε με θαύμα. Βάλτε τα κάτω λοιπόν και πείτε μου εσείς το αποτέλεσμα. Κι αν προλαβαίνει να σωθεί η κατάσταση. Γιατί εγώ, όσο τα βλέπω, λέω να συνεχίσω να παρακολουθώ από μια άκρη. Το έργο έχει ακόμα πολλές πράξεις. Αντε, για να μη σας φορτώνω κι άλλο — μέρες που είναι. Εύχομαι σε όλους μια καλή χρονιά, με υγεία, καθαρό μυαλό και λιγότερα μούτρα. Γιατί τα μούτρα δεν βγάζουν εκλογές. Ούτε δέντρα φυτεύουν. Ούτε Αστερούπολη στήνουν. Τα λέμε του χρόνου — και θα έχουμε πολλά να πούμε.
Ο Αντιδήμαρχος
