Σημαντικές ανατροπές στον τρόπο ανάδειξης δημάρχων και δημοτικών συμβουλίων φέρνει το νέο νομοσχέδιο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 4 Ιουνίου και αναμένεται να ψηφιστεί τους επόμενους μήνες.
Το πλαίσιο που προτείνεται αλλάζει ριζικά τη διαδικασία των δημοτικών Α’ εκλογών, επιχειρώντας να διορθώσει παθογένειες που καταγράφηκαν την τελευταία δεκαετία.
Μία Κυριακή, ένας νικητής – Τέλος στα διπλά εκλογικά Σαββατοκύριακα
Η πιο ηχηρή αλλαγή αφορά την κατάργηση του δεύτερου γύρου. Από τις επόμενες εκλογές, οι δήμαρχοι θα εκλέγονται σε μία μόνο Κυριακή, με όριο εκλογής το 42%.
Αν κανένας συνδυασμός δεν φτάσει το ποσοστό αυτό, ενεργοποιείται η εναλλακτική ψήφος: οι δεύτερες επιλογές των ψηφοφόρων θα κρίνουν τον τελικό νικητή.
Πρόκειται για μια θεμελιώδη διαφοροποίηση από το ισχύον σύστημα (2019–2023), όπου η αναμέτρηση των δύο πρώτων στον δεύτερο γύρο ήταν ο κανόνας και συχνά καθόριζε την τελική έκβαση με ανατροπές.
Σταθερές πλειοψηφίες στα δημοτικά συμβούλια
Το νέο μοντέλο διατηρεί την ενισχυμένη εκπροσώπηση του νικητή, ο οποίος θα λαμβάνει τα 3/5 των εδρών. Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται ήδη από το 2023, ως απάντηση στα προβλήματα ακυβερνησίας που προκάλεσε η απλή αναλογική του 2019.
Ωστόσο, η διαφορά είναι ότι πλέον η κατανομή θα γίνεται αυτόματα από την πρώτη Κυριακή, χωρίς την αβεβαιότητα του δεύτερου γύρου.
Ψηφιακή κάλπη: Η είσοδος του e‑voting στην Αυτοδιοίκηση
Για πρώτη φορά εισάγεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου. Οι πολίτες θα μπορούν να επιλέξουν αν θα ψηφίσουν με φυσική παρουσία ή ηλεκτρονικά, μέσω ειδικών καταλόγων στο gov.gr.
Η ρύθμιση στοχεύει στην αύξηση της συμμετοχής, ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις και σε ηλικιακές ομάδες που απέχουν συστηματικά.
Ενδιάμεσες εκλογές: Ένα νέο εργαλείο για κρίσεις
Το νομοσχέδιο προβλέπει και τη δυνατότητα εκούσιας προκήρυξης ενδιάμεσων εκλογών, εφόσον το ζητήσει ο δήμαρχος και συμφωνήσει το 80% του δημοτικού συμβουλίου.
Πρόκειται για έναν μηχανισμό που δεν υπήρχε στο προηγούμενο πλαίσιο και αποσκοπεί στη διαχείριση πολιτικών αδιεξόδων.
Ένα νέο τοπίο για τους δήμους
Με τις αλλαγές αυτές, η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει ένα σύστημα πιο γρήγορο, καθαρό και λειτουργικό, σε αντίθεση με το μοντέλο 2019–2023 που χαρακτηρίστηκε από πολυδιάσπαση και συχνές δυσκολίες στη λήψη αποφάσεων.
Το αν οι νέες ρυθμίσεις θα ενισχύσουν πράγματι τη σταθερότητα και τη συμμετοχή, θα φανεί στην πράξη — όταν οι πολίτες κληθούν να ψηφίσουν με τους νέους κανόνες.
