Υπάρχουν λέξεις που περιγράφουν μια έννοια. Και υπάρχουν λέξεις που περιγράφουν έναν ολόκληρο τρόπο ζωής.
Μία από αυτές είναι το ελληνικό «φιλότιμο». Οι ξένοι συχνά δυσκολεύονται να βρουν μία μόνο λέξη στη γλώσσα τους που να αποδίδει πλήρως το νόημά του.
Στα αγγλικά συναντά κανείς όρους όπως honor, dignity, conscience, generosity ή sense of duty. Καθένας αγγίζει μια πλευρά του φιλότιμου, κανένας όμως δεν καταφέρνει να το εκφράσει ολοκληρωμένα.
Και αυτό γιατί το φιλότιμο είναι κάτι περισσότερο από τιμή ή ευγένεια. Είναι η αξιοπρέπεια, η ευσυνειδησία, η προθυμία να βοηθήσεις χωρίς να σου ζητηθεί, ο σεβασμός προς τους άλλους και προς τον ίδιο σου τον εαυτό.
Είναι η εσωτερική ανάγκη να πράξεις το σωστό, όχι επειδή φοβάσαι την κριτική ή την τιμωρία, αλλά επειδή έτσι υπαγορεύει η συνείδησή σου. Είναι εκείνη η δύναμη που σε κάνει να προσφέρεις χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα.
Να σταθείς δίπλα σε κάποιον όταν σε χρειάζεται. Να κρατήσεις τον λόγο σου όταν κανείς δεν σε ελέγχει. Να αναλάβεις την ευθύνη σου ακόμη και όταν θα ήταν πιο εύκολο να την αποφύγεις.
Γι’ αυτό το φιλότιμο θεωρείται μία από τις πιο ξεχωριστές λέξεις της ελληνικής γλώσσας. Όχι επειδή άλλοι λαοί δεν γνωρίζουν την καλοσύνη, την αλληλεγγύη ή την τιμή, αλλά επειδή στα ελληνικά όλες αυτές οι αξίες ενώνονται και συμπυκνώνονται σε μία μόνο λέξη.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο όμορφο στοιχείο του. Το φιλότιμο δεν μεταφράζεται εύκολα, γιατί δεν περιγράφει απλώς ένα συναίσθημα ή μια συμπεριφορά.
Περιγράφει έναν τρόπο να στέκεσαι απέναντι στους ανθρώπους, απέναντι στις υποχρεώσεις σου και, πάνω απ’ όλα, απέναντι στον ίδιο σου τον εαυτό.
