Οι ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες, οι ήπιοι χειμώνες και οι έντονες βροχοπτώσεις διαμορφώνουν πλέον ένα περιβάλλον εξαιρετικά φιλικό για έναν από τους πιο ενοχλητικούς –και συχνά επικίνδυνους– «συγκάτοικους» της καθημερινότητάς μας: τα κουνούπια.
Η κλιματική αλλαγή, με κυριότερη συνέπεια την υπερθέρμανση του πλανήτη, έχει μεταβάλει δραστικά τις συνθήκες επιβίωσης των εντόμων, επιτρέποντάς τους να εξαπλώνονται σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν απρόσιτες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ισλανδία, όπου στα τέλη Οκτωβρίου καταγράφηκε για πρώτη φορά το είδος Culiseta annulata, σηματοδοτώντας μια νέα πραγματικότητα για τη χώρα.
Ο δρ Αντώνιος Μιχαηλάκης, εντομολόγος του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου και μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, εξηγεί ότι τα έντομα διαθέτουν εξαιρετική ικανότητα ανίχνευσης θερμοκρασιακών μεταβολών, ακόμη και σε επίπεδο μικροκλίματος.
Η θερμοκρασία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιβίωσή τους, γεγονός που εξηγεί γιατί παραδοσιακά εμφανίζονται το καλοκαίρι και υποχωρούν τον χειμώνα.
Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή ανατρέπει αυτό το μοτίβο. Ο βιολογικός κύκλος των κουνουπιών εξαρτάται άμεσα από τη θερμοκρασία και την παρουσία νερού. Οι έντονες βροχοπτώσεις, σε συνδυασμό με θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 30°C, δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για την εκρηκτική αύξηση των πληθυσμών τους.
Σε περιοχές όπου τα κουνούπια υπήρχαν ήδη, οι νέες κλιματικές συνθήκες ενισχύουν ακόμη περισσότερο την παρουσία τους. Σε περιοχές όπου δεν υπήρχαν, δημιουργούν τώρα ένα νέο, φιλόξενο περιβάλλον.
Σύμφωνα με τον δρ Μιχαηλάκη, στη Μεσόγειο οδεύουμε πλέον προς δωδεκάμηνη δραστηριότητα των εντόμων, εξέλιξη που προκαλεί ανησυχία όχι μόνο για την όχληση, αλλά και για τα νοσήματα που μεταφέρουν.
Η κλιματική αλλαγή δεν αλλάζει απλώς το τοπίο· αλλάζει και τους κινδύνους που το συνοδεύουν, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για συνεχή επιτήρηση, ενημέρωση και προσαρμογή των στρατηγικών δημόσιας υγείας.
